Home page
Trang Chnh
K Sự
Truyện Ngắn
Sưu Tầm

TRUYỆN NGẮN

Thng Chạp Chim Về

Truyện ngn của Sơn Nam
nguồn: thư vin ebook

N hiện ra từ m rừng pha đng. Ban đầu chỉ l một đốm đen. Ngỡ đ l con chim đầu đn, ti chờ đợi những con khc bay theo sau nhưng ti ngạc nhin:

- Con diệc ny sao bay về c một mnh? Thường thường n bay về nhiều lắm, sắp thnh hai hng như mũi tn, phải khng ng Tư?

- Khng phải! Khng phải đu! ng Tư trả lời cho c chừng. Mắt ng nhướng ln, theo di đốm đen c độc nọ. ng bước tới bước lui, quay trn vng rồi la ln mừng rỡ:

- N đ m! Tội nghiệp qu. Năm no cũng như năm no...

Trn ngọn cy gn, ka một con chim to tướng đen thui, đầu c đốm trắng, cao nghệu như đứa trẻ ln mười tuổi. Mặt trời đ gc ln m rừng dọi ln lng cnh của n, mướt rượt.

- Năm nay n gi đi nhiều... Tội nghiệp!

Khỏi cần lượn vng quanh, n cũng nhn được con rạch ường Sn ny...

Nng ruột ti hỏi:

- Con chi g m coi dữ qu vậy ng Tư?

- Con chim gi si. Thứ ny by giờ t lai vng tới miệt Cạnh đền ny, chớ hồi đ th i thi...

- Lm sao bắt n xuống coi thử. Phải chi mnh c sng... ng Tư nhn ti, nhăn mặt lắc đầu:

- Sng với ống m lm g? ừng ni bậy, nghe được n bay đi lun. Giống gi si gan dạ lắm. Chu chưa biết sao? Hồi năm đ ng kiểm lm Rbe lại đy, cũng vo thng ny gập n. ng nổ nghe ci rầm, con gi si khng thm nghe, cứ đứng im. Qua pht thứ hai n ngng mỏ, coi bộ tức mnh bực bội. Tiếng sng thứ ba nổ ln. Gi si nh nhẹ cất cnh bay đi, bung xuống một cục phẩn, nh ci nn của ng Rbe m rớt trng. Bo hại ổng mắc cỡ, ti phải thay mặt con gi si nọ m xin lỗi ng... Con gi si ny sống t nhứt l năm chục năm rồi. N c nghĩa lắm, bỏ sn chim khng đnh. Hồi năm chục năm về trước, hồi trăm năm về trước rạch ường Sn ở Chắc Băng ny phồn thịnh lắm.

Vng Rạch Gi, H Tin nổi danh l nơi tập họp nhiều sn chim, của trời đất dnh ring cho. Từ vm đến ngọn sng Ci Lớn, bao nhiu l sn: sn Ci nước, sn Thầy Quơn, sn Thứ Nhứt... l chưa kể mấy sn ở giữa rừng m chưa ai bước chn tới. Từng vng rộng chừng mười ngn thước vung, tụ tập hng vạn con chim lớn.

Chng n sanh si nẩy nở, tạolập một thế giới ring biệt no nhiệt, ở khắp nhnh cy v mặt đất. Dn chng ko đến cc sn chim ny để bắt chim, nhổ lng bn cho ghe bun từ Hải Nam đến, họ mua về để kết quạt. Ta c thể chia hai loại chim: thứ lm ổ trn cy v thứ lm ổ trn mặt đất.

Lm ổ trn cy th c chim chng b, chim gi si, chim ch đồng. L ổ dưới đất th co chim bồ nng l đng kể.

Chim bồ nng tụ tập nhiều nhứt l ngọn rạch Chắc Băng đổ ra sng Ci Lớn. Ở đy hon ton hẻo lnh, t cy to lớn, t cọp hoặc rắn. Hai loại ny hay tm chim m ăn thịt hoặc ăn trứng. Ngoi ra trn mặt đất phủ dy nhiều dy choại, dy dớn để cho chim lm ổ. Nước dưới đất U Minh lại ngọt, xa xa lấp lnh nhiều vũng bn chi tha hồ m bơi lội. Chim bồ nng giống hệt chim thằng b nhưng lng n nhuộm mu xm tro. Bắt đầu thng Chn thng Mười, chng bay từ Biển Hồ hoặc từ sng Hậu về rừng U Minh để lm ổ. Chng lấy chn đạp dy choại xuống st mặt đất v dng mỏ để d xt bn dưới. Gặp nơi đất ẩm hoặc c trũng, chng bỏ đi nơi khc v e sau ny trứng sẽ thi. Gặp chỗ vừa , chng nhổ cỏ xung quanh, dọn một vng nước kh rộng để bầy con sau khi nở ra c chỗ bơi lội.

Thng Mười Một, chim bồ nng đẻ ra ba trứng, lớn hơn trứng ngỗng cht t. Sau đ, chim trống v chim mi thay phin nhau ấp. Khi trứng nở, chng tiếp tục ấp con dưới cnh cho ấm. Chờ khi chim con c lng ống th chim trống lẫn chim mi bay đi tận Biển Hồ để tm mồi nui con. Chừng hai ngy sau, khi trở về trong dy (bọc da dưới mỏ) mỗi con đều đầy c. Cứ mỗi ngy chim con được đt mồi một lần. Lc cha mẹ đi vắng bầy chim con tha hồ đa giỡn trong vũng nước đ dọn sẵn kế bn.

Ngy qua ngy, bầy con lớn ln nhanh chng, hễ đi l la ht ln inh ỏi. Khi thấy cha mẹ đem mồi về, chim con đạp chn quạt cnh, bay sập sận ln khng trung. Lc chim bồ nng đt mồi cho con, chng ta c thể ni l một trận giặc lớn. Hng ngn con gi si, con chim ch đồng bay lại để giựt mồi cho con mnh. V vậy khi con c ở Biển Hồ từ trong đy moi ra l chim bồ nng phải tranh đấu với ba loại chim kia. V chnh loại ch đồng, gi si lại phải đnh lộn cắn nhau để ginh giựt, như ăn cướp chia của...

Trứng bồ nng vừa nở, người chủ sn bắt đầu lo mướn bạn giữ sn. Nhiệm vụ của bạn l dọn một con đường tương đối trống trải từ m rạch ln sn. ồng thời, họ cất trại dựng hai vng thnh lớn bằng tre chung quanh sn.

Vng thnh thứ nhứt hơi vung, mỗi cạnh di cỡ su trăm thước, cao hai thước ty.

Kế đ l vng thnh thứ nh bn trong  l tường để xử tử loi chim. Nền đất dọn sạch cỏ. Giữa hai vng thnh c cnh cửa lớn bằng tre.

u đ xong xui, chủ sn mướn chừng hai chục người bạn, khc, gọi l bạn giết. Họ ra tay khi đn chim bồ nng con bắt đầu bay sập sận nghĩa l mọc lng cnh đầy đủ. Nếu để trể, chim con sẽ bay mất.

m ấy trời tối, vo khoảng canh ba. Sau khi được cha mẹ đt mồi, đn chim bồ nng con vui chơi hả h, bơi lội tung tăng dưới ao rồi trở về ngủ trn ổ. Mẹ cha của chng đ đi vắng tận Biển Hồ, tm mồi cho ngy mai.

Bỗng đu từ bốn pha c tiếng la , gầm tht của loi người. Mở mắt ra, bầy chim con phải cho mắt v những đốm lửa đỏ rực. Mấy người bạn giết đ xng vo, hai tay cầm đuốc quơ qua, quơ lại. n chim con chạy tứ tung, tm một lối thot tuyệt vọng. Chng bắt đầu chạy dồn vo một x để lần lượt gom vo vng thnh thứ hai như c vo rọ.

Cạnh cửa tre hạ xuống, hng chục người đứng bao vy pha ngoi php trường nọ, miệng la inh ỏi, tay quơ đuốc lửa.

Dầu muốn x ro chui ra, lũ chim nọ cũng khng dm. Khi ấy, hai chục người bạn giết bước vo pha trường để thi hnh nhiệm vụ đao phủ với hai bn tay khng. Quần o của họ nai nịt gọn gng. Ngang lưng thắt sợi dy nịt lớn lm bằng yếm dừa để đề phng loại mng chim chun vo người. Loại mng ny hay đeo theo cnh chim bồ nng để ht mu như ch, như rận.

Hai chục người phải đối ph với chn mười ngn chim bồ nng! Họ lanh lẹ lắm, tả xng hữ đột như Triệu Tử Long, ương Dương Trường Bản, tay tri họ nắm cần cổ chim tay mặt nắm đầu chim. Họ vặn lọi lại. Chim chết khng kịp ngp. Giết rồi quăng xuống tại chỗ. Phải lanh tay lắm mới giết kịp. ể chậm trễ th chừng mặt trời mọc, bầy chim lớn từ Biển Hồ sẽ chứng kiến cảnh tượng đẫm mu ny. Chng sẵn sng đp xuống chiến đấu một mất một cn với loi người để giải thot cho đn con.

Trời sng. Thống thiết dường bao, tiếng ku la của đn chim lớn khi trở về khng gặp con nghe vang dội cả gc rừng! Vi con may mắn hơn, tm lại được bầy con nhờ chạy lạc nn thot chết đm vừa qua. Chng tiếp tục đt mồi. Nhưng vi đm sau, chủ sn mở cuộc tảo thanh lần thứ hai để tm trọn gi.

Ring về bầy chim mất con th cứ bay tới bay lui trn sn, ku la ba bốn ngy lin tiếp rồi trở về Biển Hồ với niềm on hận, thề khng bao giờ trở lại đất Kin Giang ny nữa.

Xong xui cng việc, mấy người bạn giết về nh uống rượu nghỉ ngơi. Giờ đấy đến lc người bạn nhổ lm việc. Họ nhổ lng cnh từng con, xong một con l b lại, giao ph nắm lng cho chủ sn. Chủ sn ngồi kế bn, trao cho họ cy thẻ để sau ny lm bằng chứng tnh tiền cng... Xen vo đ, cn mấy người cn hi. Mấy người nầy tnh nguyện nhổ lng khng ăn tiền. Họ xin lại xc chim bồ nng, đem về lc mỡ ra, nấu dầu để thắp đn.

Khng cần ni r, ai cũng c thể hnh dung được bi chiến trường, hm sau xc chim bồ nng vun ln cao ngất, như đống la ba bốn trăm giạ.

l cch giết loại chim bồ nng ổ trn mặt đất. ối với loại thằng b, gi si, ch đồng lm ổ trn cy th phải tốn cng hơn. Vo khoảng canh ba, mấy bạn giết tro ln tm ổ chng bẻ cổ từng con rồi nm xuống đất.

Lng chim bn cho ghe bun từ Hải Nam đến. Họ mua về để kết quạt. Gi thị trường như sau:

Lng bồ nng một b một quan.

- Lng thằng b, gi si th hai quan mỗi b.

Mỡ chim th đem về nấu dầu như trn kia đ ni. Thịt chim đem xo sả nghệ, nước cốt dừa ăn cũng ngon ngon. Nhưng ai m ăn cho hết? C thể muối phơi kh. Thời bấy giờ, khng ai cần lm chuyện đ. Họ thảy bỏ xc chim dưới sng cho diều, cho quạ...

ất hoang, rừng rậm lần lần được khai thc ở vng Kin Giang. V động đất động rừng, chim bay đi, bỏ sn cũ.

Chng bị tiu diệt lần lần. Số chim cn lại bay về đu? Ngy nay cng Rạch Gi, C Mau cn vi sn chim. Nhưng ton l c, diệc, cồng cộc, loại chim nhỏ. Vi con chim cn nhớ sn cũ, hng năm cứ tới thng Chạp l bay về. Như con chim gi si ny trở về rạch ường Sn.

V ng Tư Ngưi gip chng ti những ti liệu trn đy - hồi cn trai trng chnh l người bạn giữ sn v người bạn giết hai danh từ xa xăm m khng ai nhắc tới nữa.

 

o0o

Con chim gi si đứng cao nghệu trn cy gn, day mỏ qua pha nh ng Tư.

ng Tư đứng tần ngần, lấy tay che mắt nhn n, cố sức nhn kỹ từ nt mặt như hỏi han sức khoẻ của người bạn gi quen thuộc, biết giữ thủy chung đạo bằng hữu.

ng ni: - Mấy chục năm rồi, năm no thng Tết n cũng về đy vi ngy. Năm nay n gi nhiều rồi. ầu si hơn mọi năm, chu thấy khng?

Như lời ng Tư, ti thấy r rng một đốm trắng ở giữa đầu con chim nọ. L kẻ sanh sau đẻ muộn ti no gặp con chim ny hồi mấy mươi năm về trước để so snh cho biết n gi nhiều hay gi t? Mặt trời gần lặn rồi, nền trời đỏ kh. Con gi si đứng sững đ, im lm như đc bằng đồng đen, pha sau c ho quang.

N nhn ng Tư, ru tc bạc phếu.

ng Tư nhn n. C lẽ ng nghĩ đến phận mnh m nảy sinh ra bao mối cảm hoi. Trong con tim gi, qua thời gian, giờ đy chắc chắn đ lắng xuống hết bao hung bạo của thời xun xanh của ng v của đất nước hoang vu. Giữa ng v con chim nọ, khng cn on th. Biển im lặng sau cơn dng tố. y l B Nha với Tử Kỳ cảm thng nhau. Cầu cho ng Tư với con chim gi si được sống lu hơn trăm tuổi! Xin tạ ơn đấng tạo ha đ dnh cho đất nước ny bao nhiu đặc n như những sn chim đy l một. Hin ngang thay! ẹp đẽ thay! Hỡi người Việt đầu tin đến vng Kin Giang hưởng ơn Trời lộc Nước m khai ph miền Nam...

 

.

 

.